Czym jest Gwiazda Tabby?

W kosmosie istnieją miliardy gwiazd, jednak tylko nieliczne z nich wzbudziły tyle emocji, co Gwiazda Tabby. Od momentu jej odkrycia stała się jedną z największych zagadek współczesnej astronomii. Jej niezwykłe zachowanie sprawiło, że przez pewien czas naukowcy rozważali nawet jedną z najbardziej śmiałych hipotez – możliwość istnienia wokół niej gigantycznej konstrukcji zbudowanej przez obcą cywilizację.

Choć dziś większość badaczy uważa takie wyjaśnienie za mało prawdopodobne, Gwiazda Tabby nadal pozostaje niezwykle interesującym obiektem badań.

Gdzie znajduje się Gwiazda Tabby?

Gwiazda Tabby, znana również pod oznaczeniem KIC 8462852, znajduje się w gwiazdozbiorze Łabędzia, około 1470 lat świetlnych od Ziemi.

Jest nieco większa i gorętsza od Słońca oraz należy do gwiazd ciągu głównego, czyli takich, które – podobnie jak nasze Słońce – czerpią energię z syntezy wodoru w swoim wnętrzu.

Na pierwszy rzut oka wydaje się całkowicie zwyczajna. Jej niezwykłość ujawnia się dopiero podczas obserwacji zmian jasności.

Jak odkryto jej tajemnicę?

Gwiazda została zauważona dzięki danym z teleskopu kosmicznego Keplera, którego zadaniem było poszukiwanie planet pozasłonecznych.

Astronomowie analizowali spadki jasności gwiazd, które mogły świadczyć o przechodzeniu planet przed ich tarczą.

W przypadku Gwiazdy Tabby odkryto jednak coś zupełnie innego.

Jej jasność spadała nieregularnie, czasami nawet o ponad 20%. Dla porównania – przejście planety wielkości Jowisza powoduje zazwyczaj spadek jasności zaledwie o około 1%.

Co więcej, spadki nie występowały w regularnych odstępach czasu.

Dlaczego to było tak niezwykłe?

Większość gwiazd zachowuje się w przewidywalny sposób.

Jeżeli wokół gwiazdy krąży planeta, spadki jasności pojawiają się regularnie, zgodnie z okresem jej obiegu.

Gwiazda Tabby nie wykazywała takiej regularności.

Jej jasność zmieniała się w sposób chaotyczny – czasem niewiele, a czasem bardzo wyraźnie. Niektóre spadki trwały kilka godzin, inne kilka dni.

To zachowanie nie pasowało do żadnego znanego modelu planetarnego.

Hipoteza megastruktury obcej cywilizacji

W 2015 roku pojawiła się hipoteza, która błyskawicznie obiegła media na całym świecie.

Niektórzy naukowcy zasugerowali, że nieregularne spadki jasności mogłyby być wywoływane przez ogromne sztuczne konstrukcje orbitujące wokół gwiazdy.

Taka hipotetyczna instalacja, często określana jako sfera lub rój Dysona, mogłaby służyć zaawansowanej cywilizacji do pozyskiwania energii swojej gwiazdy.

Choć pomysł był niezwykle fascynujący, sami autorzy podkreślali, że jest to jedynie jedna z wielu możliwych hipotez i wymaga bardzo mocnych dowodów.

Poszukiwanie sygnałów od obcych

Po nagłośnieniu sprawy obserwacje Gwiazdy Tabby rozpoczęły także projekty zajmujące się poszukiwaniem pozaziemskich cywilizacji.

Przeszukiwano zakres fal radiowych oraz sygnałów laserowych, które mogłyby świadczyć o działalności inteligentnych istot.

Do tej pory nie wykryto jednak żadnych wiarygodnych sygnałów wskazujących na obecność technologicznie rozwiniętej cywilizacji.

Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie

Obecnie większość astronomów skłania się ku naturalnemu wyjaśnieniu.

Badania wykazały, że spadki jasności zależą od długości fali światła. Oznacza to, że część światła jest rozpraszana przez drobny pył znajdujący się pomiędzy gwiazdą a Ziemią.

Gdyby za zmiany odpowiadały duże, nieprzezroczyste obiekty, takie jak hipotetyczne megastruktury, spadki jasności wyglądałyby inaczej i byłyby niemal identyczne dla wszystkich długości fal.

Najbardziej prawdopodobnym źródłem zjawiska są więc obłoki drobnego pyłu lub fragmenty rozpadających się ciał niebieskich krążących wokół gwiazdy.

Czy zagadka została rozwiązana?

Nie do końca.

Choć hipoteza pyłu najlepiej wyjaśnia dostępne obserwacje, astronomowie nadal badają dokładne pochodzenie tej materii.

Nie wiadomo jeszcze, czy pył pochodzi z rozpadających się komet, zderzeń planetoid, czy innych procesów zachodzących w układzie gwiezdnym.

Gwiazda Tabby pozostaje więc interesującym obiektem badań, choć większość naukowców nie uważa już jej za dowód na istnienie obcej cywilizacji.

Dlaczego Gwiazda Tabby jest tak ważna?

Historia tej gwiazdy pokazuje, jak działa współczesna nauka.

Niezwykłe obserwacje prowadzą do powstawania wielu hipotez – od najbardziej prawdopodobnych po bardzo odważne. Następnie są one weryfikowane za pomocą kolejnych pomiarów i analiz.

Przypadek Gwiazdy Tabby przypomina również, że nawet najbardziej sensacyjne wyjaśnienia muszą zostać poparte twardymi dowodami.

Jednocześnie badania tego obiektu dostarczyły astronomom cennych informacji o zachowaniu pyłu międzygwiazdowego oraz procesach zachodzących w odległych układach gwiezdnych.

Podsumowanie

Gwiazda Tabby to jedna z najbardziej niezwykłych gwiazd odkrytych w naszej galaktyce. Jej nieregularne spadki jasności przez lata pobudzały wyobraźnię naukowców i miłośników astronomii, prowadząc nawet do spekulacji o istnieniu kosmicznych megastruktur zbudowanych przez obcą cywilizację.

Obecnie dostępne dane wskazują jednak, że najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem są naturalne procesy związane z obecnością pyłu i materii krążącej wokół gwiazdy. Mimo to Gwiazda Tabby pozostaje symbolem tego, jak wiele tajemnic nadal skrywa Wszechświat i jak każde nowe odkrycie może zmienić nasze spojrzenie na kosmos.