Czym jest Świątynia Kajlas?

Świątynia Kajlas (częściej spotykana pod nazwą Świątynia Kailasa) należy do najbardziej imponujących osiągnięć architektury starożytnego świata. Znajduje się w kompleksie jaskiń Ellora w indyjskim stanie Maharasztra i zachwyca zarówno swoim ogromem, jak i niezwykłą techniką wykonania. W przeciwieństwie do większości świątyń nie została zbudowana z kamiennych bloków – została wykuta z jednego ogromnego masywu skalnego.

Do dziś budzi podziw archeologów, inżynierów i historyków, którzy zastanawiają się, jak ponad 1200 lat temu udało się stworzyć tak monumentalną budowlę przy użyciu prostych narzędzi. Świątynia jest uznawana za jedno z najwybitniejszych dzieł architektury wykutej w skale i stanowi część kompleksu Ellora wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Gdzie znajduje się Świątynia Kajlas?

Świątynia położona jest w kompleksie Ellora, około 30 kilometrów od miasta Aurangabad (obecnie Chhatrapati Sambhajinagar) w zachodnich Indiach.

Ellora obejmuje 34 wykute w skale świątynie i klasztory należące do trzech religii:

  • hinduizmu,
  • buddyzmu,
  • dżinizmu.

Największym i najbardziej spektakularnym obiektem całego kompleksu jest właśnie Świątynia Kajlas, oznaczona jako Jaskinia nr 16.

Kiedy powstała świątynia?

Większość badaczy uważa, że świątynia została zbudowana w VIII wieku n.e., za panowania króla Kryszny I z dynastii Rasztrakutów.

Budowla została poświęcona bogu Śiwie, a jej nazwa nawiązuje do góry Kajlas (Kailash), uznawanej w hinduizmie za mityczną siedzibę tego bóstwa.

Świątynia wykuta z jednego bloku skały

Najbardziej niezwykłą cechą Świątyni Kajlas jest sposób jej wykonania.

Zamiast układać kolejne kamienne bloki, starożytni rzemieślnicy rozpoczęli pracę od szczytu bazaltowego wzgórza i stopniowo usuwali zbędną skałę. W efekcie cała świątynia – ściany, kolumny, schody, rzeźby i dziedzińce – została wyrzeźbiona z jednego fragmentu skały.

To oznacza, że budowla nie posiada fundamentów ani elementów łączonych zaprawą. Jest jednym monolitem.

Ile skały usunięto?

Dokładna ilość usuniętego materiału nie jest znana.

Najczęściej przyjmuje się, że podczas budowy usunięto od 150 000 do nawet 200 000 ton skały, choć niektóre szacunki są jeszcze wyższe. Sama świątynia ma około:

  • 50 metrów długości,
  • 33 metry szerokości,
  • około 30 metrów wysokości.

Ze względu na swoje rozmiary jest uznawana za największą monolityczną budowlę wykutą w jednym bloku skalnym na świecie.

Arcydzieło starożytnej inżynierii

Świątynia zachwyca nie tylko wielkością, ale również niezwykłą precyzją wykonania.

Na jej ścianach znajdują się setki płaskorzeźb przedstawiających sceny z:

  • Ramajany,
  • Mahabharaty,
  • hinduistycznej mitologii,
  • życia boga Śiwy.

Na dziedzińcu stoją monumentalne rzeźby słoni i lwów, które sprawiają wrażenie podtrzymywania całej konstrukcji.

W centrum kompleksu znajduje się główna świątynia oraz pawilon poświęcony Nandiemu – świętemu bykowi będącemu wierzchowcem Śiwy.

Jak długo trwała budowa?

To jedno z największych pytań związanych ze Świątynią Kajlas.

Nie zachowały się dokumenty opisujące przebieg prac, dlatego badacze przedstawiają różne hipotezy.

Część historyków uważa, że budowa mogła trwać kilkadziesiąt lat. Inni sugerują, że przy odpowiednio licznej grupie wyspecjalizowanych rzemieślników główna część świątyni mogła powstać znacznie szybciej. Niezależnie od przyjętego scenariusza przedsięwzięcie wymagało ogromnego planowania i precyzji, ponieważ każdy błąd podczas usuwania skały był nieodwracalny.

Tajemnice i teorie alternatywne

Ze względu na niezwykły poziom wykonania Świątynia Kajlas często pojawia się w publikacjach poświęconych niewyjaśnionym zagadkom starożytności.

Niektórzy autorzy sugerują, że:

  • świątynia mogła być znacznie starsza niż obecnie się uważa,
  • do jej budowy wykorzystano nieznane technologie,
  • jej wykonanie było niemożliwe przy użyciu prostych narzędzi.

Hipotezy te nie znajdują jednak potwierdzenia w badaniach archeologicznych. Większość naukowców uważa, że świątynia jest dziełem wybitnych rzemieślników z okresu panowania dynastii Rasztrakutów, którzy dysponowali ogromnym doświadczeniem w obróbce skały.

Dlaczego Świątynia Kajlas zachwyca do dziś?

Świątynia jest wyjątkowa z kilku powodów:

  • została wykuta z jednego bloku skały,
  • wykonano ją metodą od góry do dołu,
  • należy do największych monolitycznych budowli świata,
  • zachowała niezwykle bogate dekoracje rzeźbiarskie,
  • stanowi jedno z najwybitniejszych osiągnięć architektury indyjskiej.

Nawet współcześni inżynierowie podkreślają, że realizacja podobnego projektu wymagałaby bardzo dokładnego planowania i zaawansowanej organizacji prac.

Podsumowanie

Świątynia Kajlas w Ellorze jest jednym z najbardziej niezwykłych zabytków świata i świadectwem niezwykłych umiejętności dawnych indyjskich budowniczych. Wykuta z jednego bloku bazaltowej skały zachwyca rozmachem, precyzją oraz bogactwem rzeźbiarskich detali.

Choć wokół jej powstania narosło wiele legend i teorii alternatywnych, współczesna archeologia wskazuje, że była dziełem ludzi żyjących w VIII wieku. Niezależnie od sposobu interpretacji pozostaje jednym z największych osiągnięć architektury skalnej i dowodem na to, jak imponujące budowle potrafiły tworzyć starożytne cywilizacje.